دانشجویان دانشگاه فرهنگیان امیر کبیر

سمپلر برای برداشتن مقادیر میکرولیتری از مایعات و محلول ها در آزمایشگاه کاربرد فراوان دارد .

در کار با سمپلر نکات بسیار زیادی نهفته است که رعایت انها می تواند کاربر را تا حدود بسیار زیادی از صحت و درستی کارش مطمئن سازد.گذشته از دانستن نحوه کار با سمپلر برند سازنده سمپلر - و داشتن تجربه در کار با سمپلر مقدمتا مواردی هستند که می بایست مورد توجه قرار گیرند.

شیوه هایی مختلفی که در کار با سمپلر می توان از ان بهره برد شامل موارد ذیل می باشد.

1) step1 - step1  :   در این شیوه در step1 محلول توسط سمپلر کشیده می شود و در همان step1  محلول تخلیه می شود

2) step1 - step2  :   در این شیوه در step1  محلول توسط سمپلر کشیده می شود و لی در step2  محلول تخلیه می شود.

3) step2 - step1  :  در این شیوه در step2  محلول توسط سمپلر کشیده می شود ولی در step1  محلول تخلیه می گردد.

توصیه می شود از روش 2 در مواردی استفاده شود که حجم نمونه ها کمتر از 10 میکرولیتر است چرا که در این حجم به علت مقدار کم نمونه و از طرفی ویسکوزیته یا چسبندگی نمونه ها سبب می شود که مقداری از نمونه در سمپلر ها باقی بماند.

از روش 3 در مواردی بهتر است استفاده شود که نیاز به سرعت عمل است و یا مواردی که در سرسمپلر حباب در حین کار تشکلیل می شود.

روش 1 پر استفاده ترین روش نحوه استفاده از سمپلر است اما در مواردی که احتمال تشکیل حباب در سرسمپلر می رود و از طرفی نیاز است که سمپلینگ با سرعت انجام گردد روشی است که مزیت ان کاسته می گردد و بهتر است که با روش 3 جایگزین گردد.

توضیح خانم موسوی (کارشناس آزمایشگاه بیوشیمی علوم پزشکی کرج ) در استفاده از سمپلر :

برای کاهش خطا در استفاده از این وسیله در آزمایشگاه باید نحوه سمپلینگ صحیح باشد . برای برداشت نمونه باید سر سمپلر راقبل از وارد کردن به مایع تا توقف اول فشار داد و بعد سمپلر را به صورت عمود در داخل محلول فرو برد و سپس سر سمپلر را به آرامی رها می کنیم تا حبابی وارد سر سمپلر نگردد . برای تخلیه سر سمپلر را به دیواره ظرف نزدیک کرده و تا توقف دوم فشار می دهیم تا کاملا تخلیه گردد .

تذکر :
نوک سمپلر نباید با دستمال کاغذی خشک کرد بلکه نوک آنرا به کناره ظرف کشیده وتا مازاد مایع پاک شود.
هنگام تخلیه مایع نیز به جدار ظرف نزدیک کرده و پیستون آن تا مرحله دوم فشرده میشود تا تخلیه کامل صورت گیرد
عدم صحت معادل یا کمتر از 1%
عدم دقت (ضریب انحراف) 0.6-0.3 %
نکته: برای حجمهای کمتر از 10 میکرولیتر این مقادیر بمیزان قابل توجهی افزایش می یابد.

نكات مهمي كه در كار با سمپلر لازم است رعايت شود عبارتند از:

1- اطمينان از اتصال كامل نوك سمپلر به سمپلر


2- عمود نگهداشتن سمپلر در زمان مكش


3- تخليه محلول با تماس نوك سمپلر به جداره ظرف تحت زاويه 10 تا 40 درجه


4- رهاكردن آرام دكمه در زمان پر يا خالي كردن محتويات نوك سمپلر.


5- كشيدن كناره‌هاي خارجي نوك سمپلر پس از انجام مكش به جداره هاي فوقاني لوله به منظور حذف قطرات خارجي نوك سمپلر يا در صورت نياز خشك كردن قطرات باقيمانده در بخش خارجي آن به كمك پارچه‌اي بدون پرز (البته بايد مطمئن شد كه پارچه چيزي از محتويات داخل نوك سمپلر را به خود جذب نكند.)


6- هنگام تخليه محلول پس از توقف اول (پايين آوردن دكمه كنترل تا مرحله اول) بايد كمي تأمل كرد (3-1 ثانيه) و سپس دكمه را تا توقف دوم پايين آورد.


7- در سمپلرهاي متغير توصيه مي‌شود براي كاهش حجم و تنظيم حجم مورد نظر، به آرامي دكمه كنترل، تا رسيدن به حجم انتخابي چرخانده شود.
براي افزايش حجم بهتر است دكمه كنترل را تاكمي بيش از حجم موردنظر پيچاند و بعد در خلاف جهت با كم كردن حجم به مقدار موردنظر رسيد.




كنترل كيفيت سمپلر (ميكروپيپت)

اطمينان از كاليبراسيون صحيح پيپتها و ميكروپيپتها كه از طريق بررسي صحت عملكرد پيپت / ميكرو پيپت در برداشت حجم مورد انتظار حاصل مي‌شود، نقش مهمي در برنامه‌هاي تضمين كيفيت ايفا مي‌كند. اگرچه اين ارزيابي به دو روش توزين و رنگ سنجي قابل انجام است، ولي تحت شرايط موجود و به علت عدم دسترسي اغلب آزمايشگاهها به الزامات استفاده از روش توزين مانند؛ ترازوهايي با درجه تفكيك (Resolution) مناسب براي كنترل سمپلر (درجه تفكيك 0.01 ميلي گرم) و كنترل كاليبراسيون ترازو در فواصل زماني، استفاده از روش رنگ سنجي جهت بررسي كاليبراسيون، توصيه مي‌گردد.
بررسي دقت و صحت سمپلرهاي دستي بهتر است 3 تا 4 بار در سال انجام شود.

نحوه نگهداري سمپلر

كليه قسمت‌هاي خارجي اغلب سمپلرها را مي‌توان با محلول صابون تميز كرد و پس از آب كشي با آب مقطر در دماي اتاق خشك نمود.
براي ضدعفوني كردن، محلول 60% ايزوپروپانل توصيه مي‌شود. (انواعي نيز قابل اتوكلاوكردن هستند كه آنها را در اتوكلاو استريل مي‌نمايند).
پس از شستشوي سطوح خارجي و تميزكردن بخش نگهدارنده نوك سمپلر Tipholder (كه به كمك ميله همراه يا با سو آب آغشته به اتانل 70 درجه انجام مي‌گيرد) بايد پيستون با مقدار كمي از روغن همراه سمپلر، كه اغلب، Silicone grease مي‌باشد، روغن‌كاري شود.براي تميز كردن قسمتهاي داخلي سمپلر بايد به راهنماي همراه سمپلر مراجعه شود.



نكات مهم
- ضربه به سمپلر مي‌تواند اين وسيله را از كاليبراسيون خارجنمايد.
-باانتخاب سر سمپلر مناسب، حجم محلول برداشتي بايد در حدي باشد كه مايع وارد قسمت‌هايداخلي نگردد.
- تماسدست با نوك سمپلر آلوده ممنوع است.
- درصورت مكش محلول‌هاي اسيدي و ساير مواد با خاصيت خورندگي بايد بخش نگهدارنده نوكسمپلر (Tip-holder) بازشده و پيستون و حلقه پلاستيكي (O-ring) بخوبي با آب مقطر شستهشود.
- هرگزنبايد سمپلر حاوي محلول به پهلو روي ميز گذاشته شود.
- هرگزنبايد سمپلرهاي متغير را بر روي حجمي خارج از محدوده حجم ادعائي آن تنظيم كرد.

منبع : مجله اینترنتی آزمایشگاه مثبت +سایت فاسکو + توضیحات تکمیلی آزمایشگاه بیوشیمی امیرکبیر