دانشجویان دانشگاه فرهنگیان امیر کبیر

شرایط جوی و جغرافیایی همواره تأثيرات مستقيمي بر زندگي جانداران داشته است به گونه‌اي كه حتي انقراض گونه‌هايي را معلول تغييرات آب و هوا مي‌دانند. گرم شدن هوا، سرد شدن آن، خشك‌سالي،‌ به راه افتادن سيلاب‌ها، همه و همه به ويژه اگر براي مدتي ادامه يابد مي‌تواند تغييرات اساسي را بر محيط زيست و جانداران آن بر جاي بگذارد. بر اساس آنچه از قرآن‌كريم فهميده مي‌شود يك سري تغييرات ـ پراكنده شدن گونه‌هاي مختلف جانوري بر روي زمين ـ بعد از نزول باران‌هايي رخ داده است و یک سری تغییرات بعد از پدید آمدن کوه‌ها.

خداوند در آیه 164 سوره مبارکه بقره می‌فرماید: (إِنَّ في‏ خَلْقِ السَّماواتِ ... وَما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَبَثَّ فيها مِنْ كُلِّ دابَّةٍ... لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ)، «قطعاً در آفرينش آسمان‏ها... و آبى كه خدا از آسمان فرو فرستاده و با آن، زمين را پس از مردنش زنده نموده و از هرگونه جنبده‏اى در آن پراكنده كرده... نشانه‏هايى هست، براى گروهى كه خردورزى مى‏كنند»، آيا منظور اولين باران‌ها بوده است؟ يا اشاره به باران‌هايي دارد كه در برهه‌اي از زمان و با ويژگي‌هاي خاصي به وقوع پيوسته‌اند؟ این آیه و سؤالات مربوط به آن می‌تواند موضوع تحقیق چندین ساله دانشمندان باشد، اما آن‌چه به اجمال در این‌جا مي‌توان از آن سخن گفت این است که اولاً آيا این تغییرات سبب پيدايش گونه‌هاي مختلف شده‌اند و يا گونه‌هاي مختلف وجود داشته و پس از این تغییرات شرايط براي گسترش و فراوانی آن‌ها فراهم‌تر شده است؟ ثانیاً با ارایه نمونه‌های ملموسی که امروزه در جریان است و به وقوع می‌پیوندد فهم بهتری از آیه به تصویر کشیده مي‌شود.

الف) بررسی فرایند پراکندگی

تأثیر تغییرات جوی و جغرافیایی بر پراکندگی جانوران

شرایط جوی و جغرافیایی همواره تأثيرات مستقيمي بر زندگي جانداران داشته است به گونه‌اي كه حتي انقراض گونه‌هايي را معلول تغييرات آب و هوا مي‌دانند. گرم شدن هوا، سرد شدن آن، خشك‌سالي،‌ به راه افتادن سيلاب‌ها، همه و همه به ويژه اگر براي مدتي ادامه يابد مي‌تواند تغييرات اساسي را بر محيط زيست و جانداران آن بر جاي بگذارد. بر اساس آنچه از قرآن‌كريم فهميده مي‌شود يك سري تغييرات ـ پراكنده شدن گونه‌هاي مختلف جانوري بر روي زمين ـ بعد از نزول باران‌هايي رخ داده است و یک سری تغییرات بعد از پدید آمدن کوه‌ها.

خداوند در آیه 164 سوره مبارکه بقره می‌فرماید: (إِنَّ في‏ خَلْقِ السَّماواتِ ... وَما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَبَثَّ فيها مِنْ كُلِّ دابَّةٍ... لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ)، «قطعاً در آفرينش آسمان‏ها... و آبى كه خدا از آسمان فرو فرستاده و با آن، زمين را پس از مردنش زنده نموده و از هرگونه جنبده‏اى در آن پراكنده كرده... نشانه‏هايى هست، براى گروهى كه خردورزى مى‏كنند»، آيا منظور اولين باران‌ها بوده است؟ يا اشاره به باران‌هايي دارد كه در برهه‌اي از زمان و با ويژگي‌هاي خاصي به وقوع پيوسته‌اند؟ این آیه و سؤالات مربوط به آن می‌تواند موضوع تحقیق چندین ساله دانشمندان باشد، اما آن‌چه به اجمال در این‌جا مي‌توان از آن سخن گفت این است که اولاً آيا این تغییرات سبب پيدايش گونه‌هاي مختلف شده‌اند و يا گونه‌هاي مختلف وجود داشته و پس از این تغییرات شرايط براي گسترش و فراوانی آن‌ها فراهم‌تر شده است؟ ثانیاً با ارایه نمونه‌های ملموسی که امروزه در جریان است و به وقوع می‌پیوندد فهم بهتری از آیه به تصویر کشیده مي‌شود.